Als we het denken te weten wordt het tijd om te ervaren wat al die theorieën over...

...communicatie, management en leiderschap werkelijk inhouden.

Als we het denken te weten wordt het tijd om te ervaren

Peak performance

Geschreven door: 

Flow leidt tot topprestaties. Flow refereert aan een mentale toestand waarin een persoon volledig opgaat in zijn of haar bezigheden. Flow wordt gekenmerkt door gerichte energie en volledige betrokkenheid bij de betreffende activiteit, alsmede het feit dat men de activiteit succesvol uitvoert.

Belangrijkste theoreticus achter dit concept is de uit Hongarije afkomstige psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi.
Flow is een belangrijk concept in de zogenoemde positieve psychologie, waarvan Csiksentmihalyi (naast Martin Seligman) de belangrijkste proponent is. Flow wordt zo genoemd omdat enkele personen die door Csiksentmihalyi werden geïnterviewd voor zijn in 1975 verschenen boek over flow het bij wijze van metafoor hadden over een "stroom die hen meevoerde". In die zin is de term "flow" niet gerelateerd aan de uitdrukking "go with the flow", die betekent dat men zich conformeert aan hetgeen anderen doen.

Volgens Csiksentmihalyi kan het gevoel van flow gekenmerkt worden door tenminste een aantal van de volgende acht kenmerken:

  • Men heeft een duidelijk doel;
  • Concentratie en doelgerichtheid;
  • Verlies van zelfbewustzijn: men gaat volledig op in de activiteit en vergeet zichzelf;
  • Verlies van tijdsbesef: de tijd vliegt voorbij;
  • Directe feedback: succes en falen ten aanzien van de activiteit zijn onmiddellijk duidelijk, zodat men daarop het eigen handelen direct kan aanpassen;
  • Evenwicht tussen de eigen vaardigheid en de uit te voeren activiteit: de bezigheden zijn nét niet te moeilijk, maar wel heel uitdagend;
  • Een gevoel van persoonlijke controle over de situatie of activiteit;
  • De activiteit is intrinsiek belonend, bijvoorbeeld erg leuk.

Met flow vergelijkbare concepten en ervaringen zijn terug te vinden in oosterse spirituele tradities zoals het Boeddhisme en het Taoïsme. Voorts kennen veel sporters flow uit eigen ervaring, bijvoorbeeld als ze een partij tennis spelen met een tegenstander die het uiterste van hen vergt.

The flow experience

Op 12 april 2010 was Paul Kortman gastdocent bij Fontys Hogescholen voor de nieuwe ‘Master Innoveren en Leren’. Hier ontdekken docenten dat leren veel meer is dan kennis stapelen alleen. De wijsheid, dat kennis alleen niet zaligmakend is, begint ook langzaam door te dringen tot het bedrijfsleven. Veel conventioneel opgeleide managers lopen steeds vaker tegen hun beperkingen aan en dure additionele cursussen aan Universiteiten brengen daar geen verandering in.  Het is de hoogste tijd voor echte innovatie.

We ontkomen niet aan kennis, maar wat is het effect van één middag innovatief leren.  Het fenomeen ‘flow’ staat op het middagprogramma en de docenten die 12 april in de collegebanken zaten hadden zich door het lezen van twee artikelen voorbereid. Tot zover was alles nog ouderwets en vertrouwd. Dan komt het.

“Jullie hoeven vanmiddag geen aantekeningen te maken”, zegt gastdocent Paul Kortman. ”Het zou jullie alleen maar in de weg zitten”. De enige aantekening van belang is een naam van een schrijver en die aantekening heb ik al voor jullie gemaakt. Als we over drie uur klaar zijn weten jullie alles wat er in zijn boek over flow staat. Sterker nog, je zult het bewust ervaren hebben.” 

Wat zich dan voltrekt is op z’n zachtst gezegd bijzonder. Door zelf volstrekt in flow te zijn brengt Kortman de docenten ook in flow en in deze staat co-creëert hij met de groep en wordt de lesstof gelijktijdig ervaren. Dan, als donderslag bij heldere hemel, blokkeert  hij de flow en maak daar gebruik van door het zijn leerlingen bewust te maken. Deze interventie slaat in als een bom en dan openbaart zich leren. Weer terug in flow ontsnappen er hier en daar blokkades die het leren in de weg stonden. Emoties stromen mee. Drie uur later is de klus geklaard en het lezen van het boek over flow is verworden tot een feest der herkenning. Alsof het door de lezer zelf geschreven werd.

Het is leuk om over flow te praten, maar in een staat van flow met je management team iets creëren is een ware belevenis. Ervaar hoe het is om op natuurlijke wijze gemotiveerd en geïnspireerd te worden. Ontdekt hoe je jezelf motiveert en daardoor anderen inspireert. Ontdekt hoe je de omgeving stuurt, door sturing van je eigen staat van zijn.

The flow experience helpt managers om medewerkers in beweging te krijgen. Veel managers worden door het stapelen van kennis onzeker en onrustig en pogen uit alle macht in controle te blijven, waardoor bedrijvigheid verstart en flow op de werkvloer juist door de pogingen zover te komen om zeep wordt geholpen. Een flow workshop van een middag, zoals ‘The flow experience”, doet wonderen. De ontspanning die hierdoor ontstaat resulteert in nieuw voorbeeldgedrag in de organisatie. Voorbeeldgedrag dat leidt tot flow en dienovereenkomstige gevolgen, welzijn en goede bedrijfsresultaten.